Żywopłoty odgrywają ważną rolę w świecie przyrody. Można je porównać do długich, miniaturowych lasów. W cienistym podszycie żywopłotu spotkać można wiele dzikich kwiatów, które zwykle występują w lasach. Im starszy żywopłot, tym więcej spotykanych gatunków. Nietrudno rozpoznać wśród nich pierwiosnki, poziomki, fiołki, obrazki plamiste (arum), naparstnice i firletki. Miejsca zacienione zasiedlają inne gatunki niż nasłonecznione, a bogactwo jednych i drugichjestjeszcze większe, jeśli z żywopłotem sąsiaduje podmokły rów. Gęsty żywopłot stanowi doskonałe siedlisko dla owadów. Wiele z nich żyje w podszycie, między spadłym listowiem, inne - w wyższych partiach, między gałązkami krzewów. W sąsiedztwie żywopłotów bytują niektóre gatunki motyli. Warto zatem zwrócić uwagę na rusałki, osadniki (np. na osadnika egeria czy Pararge megaera) oraz innych przedstawicieli rodzaju oczennic. Niektóre z owadów zasiedlających żywopłoty są naturalnymi sprzymierzeńcami rolników, ponieważ tępią szkodniki; tym samym nie trzeba stosować pestycydów.